كمتر اتّفاق مىافتد كه كسى ناگهان و بدون سابقه و لاحقه‌اى از گناهان صغيره ، مرتكب گناه كبيره شود و خيلى كم است كه زنا كارى بىمقدّمه و مراوده اقدام به زنا كند ، و يا كسى ناگهانى و بدون وجود دشمنى و كينهء قبلى به قتل برسد . از اين رو هر كبيره‌اى صغاير لاحق و سابقى را در بر دارد ، و اگر تصوّر شود كه ممكن است كبيره‌اى بتنهايى و ناگهانى اتّفاق افتد چنانچه به آن بازگشت نكند اميد عفو آن بيشتر از صغيره‌اى است كه انسان در تمام عمر به آن ادامه دهد . مىگويم : در كافى از ابى عبد الله ( ع ) روايت شده كه فرموده است : « با اصرار صغيره‌اى ، و با استغفار كبيره‌اى نيست . » « 80 » و نيز فرموده است : « خداوند هيچ طاعتى را در صورت اصرار بر معصيت او نمىپذيرد . » « 81 » از امام باقر ( ع ) دربارهء آيهء : وَ لَمْ يُصِرُّوا عَلى ما فَعَلُوا وَ هُمْ يَعْلَمُونَ « 82 » فرموده است : « اصرار اين است كه گناهى را مرتكب شود و استغفار نكند و در دل تصميم به توبه بگيرد اصرار همين است . » « 83 » غزّالى مىگويد : 2 - گناه را كوچك بشمارد ، ( 1 ) زيرا بنده هر قدر گناه را بزرگ بداند آن در پيشگاه حق تعالى كوچك به حساب مىآيد ، و هر چه گناه را كوچك بداند در نزد خداوند بزرگ خواهد بود ؛ زيرا بزرگ شمردن گناه ناشى از نفرت قلبى و بيزارى او از آن است و همين امر مانع است از اين كه زياد تحت تأثير آن واقع شود ؛ و كوچك شمردن گناه نتيجه و حاصل انس او به آن است ، و اين انس موجب شدّت تأثير آن در دل اوست در حالى كه هدف نورانى كردن دل به طاعات ، و پرهيز از تيرگى آن به سبب گناهان است . از اين رو به آنچه در حال غفلت بر او مىگذرد مؤاخذه نمىشود ، زيرا دل به آنچه در اين حال واقع مىشود متأثّر نمىگردد . در اخبار آمده است : « مؤمن گناهش را مانند كوه در بالاى سرش مىبيند و بيم دارد كه بر او فرود آيد ؛ و منافق گناهش را مانند مگسى مىبيند كه بر بينى او

--> ( 80 ) همان مأخذ ، ج 2 ، ص 288 شمارهء 1 . ( 81 ) همان مأخذ ، ج 2 ، ص 288 شمارهء 3 . ( 82 ) آل عمران / 135 : . . . و اصرار بر گناه نمىكنند و آنها مىدانند . ( 83 ) كافى ، ج 2 ، ص 288 ، شماره 2 .